Ara
  • Ünver DİREM

Etkinlik Çizelgeleri

Gündelik hayatımızda hepimiz birçok iş ile uğraşmaktayız. Pek çok sorumluluğumuz var ve bunları yerine getirebilmek için planlama yapmamız gerekebilir. Ajanda, takvim, randevu defterleri, haftalık yapılacaklar listesi, alışveriş listesi gibi birçok liste işlerimizi planlamamızda bize yardımcı olur. İşlerimizi sıraya koyarak yapmak, planlı bir şekilde hareket etmek, neyi ne zaman yapacağımız bilmek hayatlarımızı kolaylaştırır.


Sabah kalktığımızda neler yapacağımızı kimseye ihtiyaç duymadan planlarız: “Sabah kahvaltı yapacağım, sonra metrobüse bineceğim, ilk önce temizlik işi yapacağım, bugün şu dersleri çalışacağım, akşam arkadaşıma gideceğim, 22.00 gibi eve döneceğim, akşam maç izleyip uyuyacağım.” Gibi basit planlamaları yaparız. Otizmli çoçuklar bizim yaptığımız gibi günlerini planlayamamakta ya da yapması gereken gündelik işleri kendi başlarına gerçekleştirememektedirler. Etkinlik çizelgeleri bu aşamada otizmli çocukların imdadına koşmaktadır. Otizmli çocuklar kendiliğinden hayatlarını planlayamadıkları ve bir sonraki etkinliğin ne olduğunu biledikleri için normalde yüksek olan kaygı düzeyleri daha da yükselip problem davranış sergilemektedirler.


Etkinlik çizelgeleri, otizmli çocuklara gündelik hayatlarını planlamalarını neler yapacağını onlara hatırlatma, yapacakları arasında seçim yapmlarını sağlar, yani fotoğraflı ve yazılı etkinlik çizelgeleri otizmli bireyler için tam olarak bizlerin kullandığı ajanda, randevu defteri vs. işlevini görür. Çizelgeler yapılması gereken işleri onlara hatırlatır.


PEKİ ETKİNLİK ÇİZELGELERİNİ NASIL ÖĞRETİRİZ ???


Etkinlik çizelgesi takip etme becerisi, ipucu sunma ve ipucunu geri çekme ile öğretilir. İpucu sunma aşamasında elle yönlendirme; ipucunu geri çekme aşamasında ise aşamalı yardım, uzamsal geri çekme, gölge olma ve mesafeyi artırma kullanılır (Birkan, 2011; Akgül, 2010; McClannahan ve Krantz 1999). 


Çocuğunuz etkinlik çizelgesini takip etmeyi bilmiyor ve ilk defa öğretimine başlayacaksanız aşağıdaki sıra ile çizelge takip etme becerisini öğretmenizi tavsiye ederiz.


1: Boş çizelge dönme: Çocuğunuz ile ilk defa çizelge takip etme becerisini çalışıyorsanız önce boş çizelge dönme ile çizelge takip etme becerisinin mantığını anlaması gerekiyor. Çizelgeyi Ve Pekiştireçleri Hazırladıktan Sonra Öğretimine Başlayabilirsiniz. Boş Çizelge Takip Etme Basamakları:


*Kutuyu alır,

*Masaya gelir,

*Etkinliğini tamamlar,

*Kutuyu dolaba koyar,

*Basamakları kutular bitene kadar tekrar eder.


Kutuların içine öğrencilerin sevdikleri oyuncak ya da yiyecekler koyulur. Çocuğa ‘Çizelgene başla.’ yönergesi verildikten sonra ipucu ile kutuyu almaya yönlendirilir. Çocuk kutuya kendi yöneliyorsa ipucunu geri çekebilirsiniz. Kendi tercih etmesi bizim için daha kıymetli ve istediğimiz davranış. Ancak kendi yönelmiyorsa ipucu ile yönlendirip bir kutu seçtirilip masaya yönlendirilir. Kutunun içindeki etkinlik bittikten sonra kutuyu kaldırması için ipucu sunulur ve tekrar aynı basamaklara devam edilir.


Öğretime yeni başladığımız için ipucu dahi versek her davranışını yiyecek ile pekiştirmemiz gerekiyor. Bağımsız davranışlar gelmeye başladıktan sonra ipuçlu tepkilerde pekiştirmiyoruz sadece bağımsız tepkilerde pekiştirmeye devam ediyoruz. Çocuğumuz bağımsız olarak boş çizelgeyi takip etmeyi öğrendiğinde bir sonraki basamağa, sıralı etkinlik çizelgesi takip etmeye geçiyoruz.


2. Sıralı Çizelge: Fotoğrafsız, dolapta açık duran magazinlikleri sıra ile alma ve bittikten sonra ters çevirip masaya koyma, nesne eşleyerek, fotoğraf eşleyerek, rakam eşleyerek, yazı-resim ilişkilendirerek çizelge takip etmeyi öğretebiliriz.


Sıralı Çizelge Takip Etme Basamakları:

*Dosyayı açar/Sayfayı çevirir,

*Nesneyi/ fotoğrafı/ yazıyı/ rakamı eşler ya da işaret eder,

*Kutuyu alır,

*Masaya gelir,

*Etkinliğini tamamlar,

*Kutuyu kaldırır,

*Basamaklara tüm kutular bitene kadar devam eder.


3. Seçmeli Çizelge: Sıralı çizelgeden farkı çocuk çizelgeyi sıra ile takip etmez. Yapmak istediği etkinliği kendisi seçer ve çizelgede hangi sırada neyi yapmak istediğine karar verir. Fotoğraf/nesne eşleme, nesne-resim ilişkilendirme şeklinde çizelgeyi hazırlayabilirsiniz.


Çizelgenin içeriği ve hazırlanma şekli öğrencinin becerisine ve ilgileri doğrultusunda bireyselleştirilerek hazırlanmalıdır.


ÖNEMLİ NOKTALAR:


1. Çizelge takip becerisinin öğretimine başladığında sürekli pekiştirme yapılmalı bağımsız tepkiler gelmeye başladığı zaman sadece bağımsız tepkiler pekiştirilmeli ve ipuçlu tepkiler pekiştirilmemelidir.


2. Çizelgenin içindeki etkinlikler öğrenci için dikkat çekici olmalı.

3. Öğrencinizin dikkat süresi kısa ise bir etkinlik bir ödül şeklinde kutuların içini düzenleyebilirsiniz.


4. İpucu sunarken ipucunun şiddetine dikkat etmeli ve ipucu bağımlılığa neden olmamalıyız. Çocuğun yanlış yapmasına izin vermeden; ancak bağımsız tepkileri engellemeyecek şekilde ipucu sunma ve geri çekme basamaklarını uygulamalıyız.


5. Çocuğumuz çizelge basamaklarında yanlış yapar ise hata düzeltmesi uygulamamız gerekir. Bu hata düzeltmeleri aşağıda belirtilen şekillerde yapılabilir.

* Son yaptığı doğru basamağa dönerek hata yaptığı basamak ipucu ile yaptırılarak öğretime devam edilir.

* Bir önceki ipucunu geri çekme basamağına geri dönülebilir

* Çizelgeyi kapatıp oturuma yeniden başlanabilir.

* Elle yönlendirmeye geri dönülerek tüm çizelge baştan sonra yeniden öğretilebilir.

*Ödüllerin etkililiği gözden geçirilebilir.

* Birçok defa hataya yol açan çizelge basamağı değiştirilebilir.



Etkinlik çizelgeleri bir çocuğun okumayı öğrenmesi gibidir, eğer çocuk okumayı öğrenirse hangi kitap verilirse verilsin okuyacaktır. Eğer etkinlik çizelgelerini kullanmayı görselleri ya da yazılı ipuçlarını okumayı öğretirsek, verdiğimiz tüm etkinlikleri bağımsız yapacaklardır. Herkese iyi çalışmalar dileriz.

472 görüntüleme

©2020, ilkiz özel eğitim tarafından Wix.com ile kurulmuştur.